Met dank aan Roy Evers

fotografie © Elodie Heloise

Curacao cultuur | Pan será

Pan será

‘Pan’ is brood en ‘será’ betekent gesloten. Een nogal misleidende naam voor de beginnende Papiamentu-spreker. Geheel onlogisch is het niet dat deze mensen denken dat er ‘brood’ verkocht wordt, maar dat de winkel - op het moment dat zij het bordje passeren - ‘gesloten’ is.
Pan será is een broodsoort die zijn oorsprong vindt in de tijd dat er buiten de stad geen bakkerijen waren. De mensen bakten zelf hun brood in zelfgemaakte stenen ovens. Het brood werd zo goedkoop mogelijk gehouden waardoor er een minimum aan gist in werd gebruikt. Bij gevolg rees het brood slechts heel weinig en was het zeer compact. Van een Pan será zoals hij vroeger gebakken werd, kon je maar een kwart op, zo zwaar was het. Aan deze eigenschap heeft dit brood dan ook zijn naam Pan será te danken. De ovens stonden buiten, op het erf. De brandstof waarmee ze verhit werden was sprokkelhout. Als je over het eiland struint kom je hier en daar nog wel eens zo’n oude oven in een tuin tegen. In tegenstelling tot wat de meeste mensen denken is Pan será geen specialiteit van Bandabou. Ook op Bandariba werd Pan será gebakken. Omdat niet iedereen een oven had, werd dit brood ook gebakken voor de verkoop. Om vijf uur ‘s morgens werd het brood dan rondgebracht. Stadsmensen trokken op zondag vooral naar Bandabou en kochten daar Pan será bij mensen thuis of op de markt van Barber. Zo werd Pan será populair bij stadsmensen en begon de traditie dat Pan será op zondag overal te koop is. Nog steeds, maar het brood dat je nu koopt is geen echte Pan será, het is gerezen en licht. In sommige winkels is het brood zo licht, dat je het beter Pan buskuchi, een ander soort brood, kunt noemen. Op een Pan será is ook vaak een stempel te vinden. Bijvoorbeeld drie gaatjes of zoals het brood op de foto laat zien een oerhollandse print, die van de stamppotstamper.