Papiamentu is een taal rijk aan
spreekwoorden en uitdrukkingen.
Roy Evers, schrijver van Papiamentstalige boeken, verklaart. Lees meer van
Roy Evers op zijn blog learnforfun.info
tekst © Roy Evers

Spreekwoorden en uitdrukkingen in Papiamentu

Si fòrsa busá, busá ta papia ladino

Bij een poging om dit spreekwoord letterlijk te vertalen, stuit je op twee woorden die in het Papiamentu niet meer gebruikt worden: de woorden ‘busá’ en ‘ladino’. Het woord ‘busá’ gaat terug naar de slaventijd en was een benaming voor een slaaf die pas uit Afrika aangekomen was. ‘Busá’ komt waarschijnlijk van het woord boessaal dat zoveel wilde zeggen, dat hij nog ‘groen’ was op het gebied van talen en niets anders kende dan de taal van zijn geboortegrond. Maar een boessaal bleef een boessaal, ook als hij Papiamentu had geleerd, en stond in positie altijd lager dan de slaven die op Curaçao waren geboren. De busá moest het zwaarste werk doen, zoals zout uithakken in de zoutpannen. De felle zon, de zoute lucht en het werken van zonsopgang tot zonsondergang betekenden geen pretje. Maar de busá had geen andere keuze dan zijn lot ondergaan.
 
‘Ladino’ was een mengsel van Spaans, Frans, Hebreeuws en Arabisch. Sefardische Joden in Spanje gebruikten Ladino voor onderlinge communicatie omdat veel Spaanse Joden geen Hebreeuws kenden. Voor een buitenstaander was Ladino natuurlijk koeterwaals en heel moeilijk te leren, zeker voor een Busá.
 
Als we dan terugkijken naar het spreekwoord: ‘Si fòrsa busá, busá ta papia ladino’
dan is de letterlijke vertaling ervan ‘als je maar genoeg druk [lijfstraf?] zet op de busá, dan zal hij zelfs Ladino spreken. Nood breekt wetten en in dit geval zelfs ijzer. Of mensen kunnen tot het onmogelijke in staat zijn.

Cpost aug. '09 | inhoudsopgave | Cpost archief | Curacao blog | Curacao souvenirs | Cpost-team | tell-a-friend | Cpost abonnee worden?

online magazine Cpost | 2009 Curacao ontwerp door Memento Vivi | beelden & teksten in Cpost mogen niet gekopieerd worden zonder toestemming v/d maker!